10. વાતાવરણ પૃથ્વીની સપાટીથી 3200 કિમી સુધી અનુભવાય છે. (જવાબ: ખરું)
[III] ખાલી જગ્યા પૂરો (20 પ્રશ્નો):
1. પૃથ્વીના ગુરુત્વાકર્ષણ બળને લીધે વાતાવરણ પૃથ્વી સાથે જકડાયેલું છે.
2. હવામાં રહેલા પાણીના વાયુ સ્વરૂપને જળબાષ્પ (ભેજ) કહે છે.
3. હવામાં ધૂળના રજકણો સૂર્યપ્રકાશનું પ્રકીર્ણન કરે છે.
4. સૂર્યમાંથી આવતા અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણોનું શોષણ ઓઝોન વાયુ કરે છે.
5. વાતાવરણના સૌથી નીચેના સ્તરને ક્ષોભાવરણ કહે છે.
6. વિષુવવૃત્ત પર ક્ષોભાવરણ આશરે 16 કિમીની ઊંચાઈ સુધી જોવા મળે છે.
7. સમતાપ આવરણમાં 15 થી 35 કિમીની ઊંચાઈ વચ્ચે ઓઝોન વાયુનું પ્રમાણ વધુ હોય છે.
8. મધ્યાવરણ માં તાપમાન ઘટીને -90°C થી -100°C જેટલું થઈ જાય છે.
9. રેડિયો અને ટેલિવિઝનનું પ્રસારણ આયનાવરણ ને આભારી છે.
10. સૂર્યોદય પહેલાનો ઉષાકાળ ધૂળના રજકણો ને આભારી છે.
11. પૃથ્વીની સપાટીથી ઊંચે જતાં હવાનું દબાણ ઘટે છે.
12. ક્ષોભાવરણમાં દર 1 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ તાપમાનમાં 6.5°C નો ઘટાડો થાય છે.
13. ઓઝોન સ્તરમાં ગાબડાં પડવા માટે CFC (ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન) વાયુ મુખ્યત્વે જવાબદાર છે.
14. ધ્રુવો પર ક્ષોભાવરણની ઊંચાઈ માત્ર 8 કિમી હોય છે.
15. નાઇટ્રોજન વાયુ વનસ્પતિ ના વિકાસ માટે આવશ્યક છે.
16. વાતાવરણમાં સરેરાશ 0 થી 4 ટકા જેટલી જળબાષ્પ રહેલી છે.
17. વાતાવરણમાં વાયુઓ ઉપરાંત ધૂળના રજકણો અને જળબાષ્પ પણ હોય છે.
18. ઉષ્માવરણમાં હવાની ઘનતા ખૂબ જ ઓછી (પાતળી) હોય છે.
19. સમતાપ આવરણની ઉપર અને ઉષ્માવરણની નીચે મધ્યાવરણ આવેલું છે.
20. કાર્બન ડાયોક્સાઇડ વાયુ પૃથ્વીની સપાટીથી આશરે 20 કિમીની ઊંચાઈ સુધી જ જોવા મળે છે.
[IV] મને ઓળખો (5 પ્રશ્નો):
1. હું સૂર્યના પારજાંબલી કિરણોને શોષીને પૃથ્વીને ભયંકર ગરમીથી બચાવું છું.
  જવાબ: ઓઝોન વાયુ
2. મારો વાતાવરણમાં સૌથી મોટો હિસ્સો (78%) છે.
  જવાબ: નાઇટ્રોજન વાયુ
3. મારા આવરણમાં રેડિયો તરંગો પરાવર્તન પામી પૃથ્વી પર પાછા ફરે છે.
  જવાબ: આયનાવરણ
4. હું વાતાવરણનો એવો ભાગ છું જ્યાં ઋતુઓ, વરસાદ અને વાવાઝોડા થાય છે.
  જવાબ: ક્ષોભાવરણ
5. મારા કારણે આકાશમાં સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્તના રંગો જોવા મળે છે.
  જવાબ: ધૂળના રજકણો
### વિભાગ B: બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર (2 ગુણ) - કુલ 15 પ્રશ્નો
1. વાતાવરણનું બંધારણ કયા મુખ્ય ઘટકોનું બનેલું છે?
વાતાવરણ મુખ્યત્વે ત્રણ ઘટકોનું બનેલું છે: (1) વિવિધ વાયુઓ (જેમાં નાઇટ્રોજન અને ઓક્સિજન મુખ્ય છે), (2) જળબાષ્પ (ભેજ), અને (3) ઘન સ્વરૂપના ધૂળના રજકણો તથા ક્ષારકણો.
2. ઓઝોન વાયુનું મહત્વ સ્પષ્ટ કરો.
ઓઝોન વાયુ સૂર્યમાંથી આવતા હાનિકારક પારજાંબલી (અલ્ટ્રાવાયોલેટ) કિરણોનું શોષણ કરે છે. આ રીતે તે પૃથ્વી પરની જીવસૃષ્ટિને અતિશય ગરમી અને ચામડીના રોગોથી બચાવવાનું મહત્વનું કાર્ય કરે છે.
3. ક્ષોભાવરણ (Troposphere) ની મુખ્ય વિશેષતા શી છે?
ક્ષોભાવરણમાં હવામાનની તમામ પ્રક્રિયાઓ જેવી કે વાદળાં બંધાવા, વરસાદ પડવો, વાવાઝોડા આવવા વગેરે થાય છે. આ આવરણમાં ઊંચે જતાં તાપમાનમાં ઘટાડો થાય છે.
4. ક્ષોભસીમા (Tropopause) એટલે શું?
ક્ષોભાવરણની ઉપરની સપાટીએ જ્યાં તાપમાન ઘટતું અટકી જાય છે, તે સીમાને ક્ષોભસીમા કહે છે. તે ક્ષોભાવરણ અને સમતાપ આવરણને અલગ પાડતો સંક્રાંતિ પ્રદેશ છે.
5. સમતાપ આવરણ (Stratosphere) વિમાનોના ઉડ્ડયન માટે શા માટે અનુકૂળ છે?
સમતાપ આવરણમાં ઋતુઓ, વાદળાં, વરસાદ કે વાવાઝોડા જેવી હવામાનની કોઈ અશાંતિ જોવા મળતી નથી. અહીં હવા અત્યંત સ્વચ્છ અને પાતળી હોવાથી વિમાનોના ઉડ્ડયન માટે તે સુરક્ષિત અને અનુકૂળ છે.
6. વાતાવરણમાં ધૂળના રજકણોનું કાર્ય શું છે?
ધૂળના રજકણો સૂર્યપ્રકાશના કિરણોનું પ્રકીર્ણન કરે છે, જેનાથી આકાશ ભૂરા રંગનું દેખાય છે અને ઉષાકાળ તથા સંધ્યાકાળના આકર્ષક રંગો રચાય છે. વળી, તે ભેજગ્રાહી હોવાથી વરસાદ લાવવામાં પણ મદદ કરે છે.
7. આયનાવરણનું મહત્વ જણાવો.
આયનાવરણમાં હવા આયનીકૃત સ્વરૂપમાં હોય છે. પૃથ્વી પરથી પ્રસારિત થતા રેડિયો અને ટેલિવિઝનના તરંગો આ આવરણમાંથી પરાવર્તન પામીને પૃથ્વી પર પાછા ફરે છે, જેથી સંદેશાવ્યવહાર શક્ય બને છે.
8. મધ્યાવરણ (Mesosphere) વિશે ટૂંકમાં માહિતી આપો.
સમતાપ આવરણની ઉપર આશરે 50 થી 80 કિમી સુધીના વિસ્તારને મધ્યાવરણ કહે છે. આ આવરણમાં ઊંચાઈ વધવાની સાથે તાપમાનમાં સતત ઘટાડો થાય છે.
9. જળબાષ્પ (Water Vapor) એટલે શું? વાતાવરણમાં તેનું પ્રમાણ કેટલું હોય છે?
સૂર્યની ગરમીથી પાણીનું બાષ્પીભવન થઈને જે વાયુ સ્વરૂપ બને છે તેને જળબાષ્પ કહે છે. વાતાવરણમાં તેનું પ્રમાણ 0% થી લઈને મહત્તમ 4% સુધી જોવા મળે છે.

📜મફત મફત મફત...
✔️🆓EXAM SAATHI® મોબાઈલ એપ્લિકેશન દ્વારા 🆓12  મોક ટેસ્ટ તદ્દન મફત.

🔽એપ ડાઉનલોડ -➕લોગીન-✍ફ્રી મટીરીયલ માં  -ટેસ્ટ માં જઈને આપી શકશો..
✅ પોલીસ કોન્સ્ટેબલ, તલાટી,CCE,GPSC STI,DYSO,GSSEB, તમામ પરીક્ષાઓ માટે ઉપયોગી.
✅વિષયો- બંધારણ,ઇતિહાસ,ભૂગોળ,સંસ્કૃતિ જેવા તમામ વિષયો સામેલ...
✅ગુજરાત રેન્ક,પરિણામ,વિભાગ પ્રમાણે પરિણામ
✅GCERT અને NCERT પાઠયપુસ્તક આધારિત જ..
✅જાણો તમારી તૈયારી કેટલે પોહચી છે..
✅ એ પણ ઓનલાઇન ટેસ્ટ CBT જેવો રિયલ અનુભવ..
✅ કેવી રીતે વાંચવું,તૈયારી કેટલે પહોંચી,પ્રશ્નો કેવા કેવા બને શકે,તમામ સરળતાથી મફત માં ચકાસો..
✅ આજે જ મોક ટેસ્ટ આપવા જોડાઈ જાવ...
📌 *અમારી સાથે જોડાવા માટે:*
📱 *મોબાઇલ એપ:* https://play.google.com/store/apps/details?id=co.marshal.sozkl
▶️ *યુટ્યુબ ચેનલ:* https://youtube.com/@examsaathi8312?si=QtqW3RatP-PQEfG3
🌐 *વેબસાઈટ:* https://www.examsaathigujrati.com/
✈️ *ટેલીગ્રામ ગ્રુપ:* https://t.me/examsaathir
📞 *વધુ માહિતી માટે સંપર્ક કરો:* 9662371172

અત્યારે જ એપ ડાઉનલોડ કરી મફત મોક ટેસ્ટ આપી દો....All The Best!!!

VIDEO LECTURES|MOCKTEST|Books|PDF